Йерба мате

Yerba mate – napar z Ameryki Południowej

Yerba mate to tradycyjny napar przygotowywany z suszonych i rozdrobnionych liści ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis). Nie jest to herbata w ścisłym znaczeniu, ale w Ameryce Południowej pełni podobną rolę: w Argentynie, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii pije się ją codziennie, w domu, w pracy i w gronie przyjaciół. Yerba mate zawiera naturalną kofeinę – dlatego od wieków ceniona jest jako napój na rozpoczęcie dnia.

Smak i rodzaje

Yerba mate ma wyrazisty, ziołowy smak z przyjemną goryczką i nutami siana, zielonej herbaty, a czasem dymu. Najważniejsze rodzaje różnią się pochodzeniem i składem:

• Argentyńska – łagodniejsza i zrównoważona, najczęściej z dodatkiem łodyżek (con palo), co łagodzi smak.
• Paragwajska – mocniejsza i bardziej wyrazista, często suszona w dymie, o lekko wędzonym aromacie.
• Brazylijska (chimarrão) – świeża, intensywnie zielona, drobno zmielona, o roślinnym, trawiastym smaku.
• Despalada / sin palo – bez łodyżek, o mocniejszym i pełniejszym smaku.
• Kompozycje (compuesta) – z dodatkiem ziół, owoców lub kwiatów, łagodniejsze i bardziej aromatyczne.

Czym pić

Tradycyjnie yerba mate pije się z tykwy lub specjalnego naczynia zwanego matero (mate) przez metalową słomkę z sitkiem – bombillę. Jedną porcję suszu zalewa się wielokrotnie, dolewając wodę po każdym wypiciu. W wielu krajach dzielenie się jednym mate jest gestem przyjaźni.

Jak przygotować yerba mate

Tradycyjnie, w matero

• Wsyp suszu do 1/2–2/3 wysokości naczynia.
• Zakryj naczynie dłonią, odwróć i potrząśnij, aby drobny pył osiadł na dłoni. Ustaw susz ukośnie pod kątem, tworząc „górkę“.
• Wlej trochę chłodnej wody w zagłębienie i odczekaj chwilę – to chroni liście przed sparzeniem.
• Wbij bombillę w wilgotną część i nie poruszaj nią później.
• Zalewaj wodą o temperaturze 70–80°C, nigdy wrzątkiem, każdorazowo w to samo miejsce.

Jedna porcja wystarcza na kilkanaście zalań – kiedy smak wyraźnie słabnie, wymień susz.

W czajniku lub prasie

• Proporcje: 1–2 łyżki (ok. 5–10 g) na 250 ml wody
• Woda: 70–80°C
• Czas: 3–5 minut

Tereré – na zimno

Latem w Paragwaju pije się tereré: yerba mate zalewaną zimną wodą lub sokiem, często z miętą, cytryną albo lodem.